• جشنواره شهید مطهری  
       
    عنوان بسمه تعالی    
    حدیثی از حضرت امیرالمومنین علیه السلام وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی
    دبیرخانه شورای آموزش پزشکی و تخصصی
       
    فعالیت دبیرخانه  در یک نگاه      
    بانک سئوالات      
    کمسیون دائمی معین
     
         
    بررسی و نظرات ذینفعان      
    گزارش نشستهای شورای  86      
    گزارش برنامه  راهبردی      
    آئین نامه  داخلی کمسیون  تدوین و برنامه  ریزی      
    ضوابط  رشته تخصصی  بالینی روانپزشکی      
    مقررات  ارزشیابی      
    تحلیل بورد 1      
    جداول بورد      
    متن تحلیل پیش کارورزی      
           
           


     

    "  من تطبب فليتق وليجتهد ولينصح "

     يعني هركس به خدمات پزشكي مبادرت مي ورزد بايد اين سه ويژگي راداشته باشد :

    1- تقوا پیشه کند

    (كه تقوا ضامن وظيفه شناسي ، خداترسي ، رعايت حقوق  بيمار و جامعه ، عفاف

     ، صداقت وعدالت و.... است)

     2. اجتهاد بورزد ؛

    ( نهايت سعي وكوشش رابراي ارائه صحيح ترين ، دقيق ترين ومطمئن ترين شيوه

     بكارگيرد ، اجتهاد ورزيدن قطعا" با آموزش مداوم ،پژوهش، تلاش

     مستمروانديشمندانه همراه است )

    3-

    . خيرخواه باشد وآموزش خيرخواهانه بدهد ؛

    (به عبارت ديگر آموزش متناسب بادرك ومصلحت مخاطب جزء جدايي ناپذير از

     يك خدمت پزشكي شايسته است )

     

    فعالیت دبیرخانه  در یک نگاه

    طالب العلم طالب الرحمه طالب العلم رکن الاسلام و یعطی اجره مع النبییین . طالب علم ، طالب رحمت است.طالب علم ، پایه اسلام است و پاداشش به دست پیامبران است (نهج الفصاحه-ح1899)

    نامه آموزش پزشکی و تخصصی :

    شروع فعالیت دهه فجر انقلاب اسلامی-1386

    فصلنامه علمی- خبری

    درباره شورا:

    شوراي آموزش پزشكي و تخصصي سازمان مسؤول تعيين و نظارت بر حسن اجراي ضوابط واحدهاي آموزش تخصصي باليني و اعطاي دانشنامه به متخصصين واجد شرايط در كشور جمهوري اسلامي ايران است . شوراي آموزش پزشكي و تخصصي جزئي از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي مي باشد .

    عرصه های ماموریت :

    • عرصه های رشته های تخصصی ، فوق تخصصی ،تکمیلی تخصصی

    ماموریتها :

    • هدايت نظام آموزش پزشكي و تخصصي كشور (به اعتبار جايگاه شوراي آموزش پزشكي و تخصصي)
    • تدوين، بازنگري، تصويب، ابلاغ، و نظارت بر حسن اجراي قوانين، مقررات و آئين نامه هاي اجرائي آموزش پزشكي و تخصصي
    • برنامه ريزي راهبردي رشته هاي تخصصي و فوق تخصصي (تدوين، بازنگري، تصويب، ابلاغ، و نظارت بر حسن اجراي برنامه ها و نيز پيگيري برنامه هاي عملياتي به تفكيك رشته/ دانشگاه
    • نوآوري در آموزش پزشكي و تخصصي  (شناسائي، مطالعه، تدوين، ترويج و آموزش، تصويب، فراهم آوري شرايط و نظارت بر استقرار نوآوريها و روشهاي نوين آموزش  ، ارزشيابي و آزمون  در آموزش پزشكي و تخصصي
    • تدوين، بازنگري، تصويب، ابلاغ، و نظارت بر حسن اجراي برنامه هاي آموزشي رشته هاي تخصصي، فوق تخصصي، تكميلي تخصصي
    • مطالعه، شناسائي، پيشنهاد، تصويب، ابلاغ، تدوين برنامه، و پيگيري راه اندازي رشته هاي جديد تخصصي، فوق تخصصي و فلوشيپ
    • مطالعه، نياز سنجي، برنامه ريزي و فراهم آوري شرايط  تربيت نيروي انساني تخصصي كشور
    • ارزشيابي (برنامه اي) كليه برنامه هاي داير و كليه تقاضاهاي جديد براي داير نمودن (دستياري تخصصي و فوق تخصصي )  و ارائه گزارشات كارشناسي براي صدور /  تمديد مجوز اعتبار بخشي اين برنامه ها توسط شوراي كسترش دانشگاهها
    • ارزشيابي (برنامه اي و مؤسسه اي) كليه برنامه هاي داير و كليه تقاضاهاي جديد براي داير نمودنرشته­هاي تكميلي تخصصي و صدور /  تمديد مجوز اعتبار بخشي اين برنامه ها
    • ارزشيابي (مؤسسه اي) مراكز آموزش باليني (بيمارستانهاي آموزشي)  فعال در آموزش تخصصي و فوق تخصصي و يا  متقاضي داير نمودن اين رشته ها ارائه گزارشات كارشناسي براي صدور /  تمديد مجوز اعتبار بخشي اين  مراكز  توسط شوراي كسترش دانشگاهها
    • برگزاري، اعلام نتايج،  تجزيه و تحليل نتايج، ارتقاي كيفيت و ساير امور اجرائي آزمونهاي ورودي دستياري تخصصي و فوق تخصصي، گواهينامه تخصصي، دانشنامه تخصصي و فوق تخصصي و ساير آزمونهاي محوله به دبيرخانه
    • نظارت بر حسن اجراي آزمونهاي ارتقاء  دوره هاي دستياري (درون دانشگاهي) و نيز ورودي و خروجي تكميلي تخصصي
    • پشتيباني از اجراي برنامه هاي دستياري در دانشگاهها در حد مقدورات، بودجه هاي در اختيار و اولويتهاي وزارت متبوع
    • هدايت امور فرهنگي و شناسائي و رفع موانع پيشرفت تحصيلي دستياران
    • كارشناسي نهائي مدارك دانش آموختگان خارج از كشور
    • ساير  مأموريتهاي محوله از طرف شوراي آموزش پزشكي و تخصصي و رئيس شورا./ح

     تاريخچه شوراي آموزش پزشكي و تخصصي به عنوان نهادي دولتي در سال 1352 بدنبال تصويب قانون آن در مجلس شوراي ملي وقت تحت نظارت وزارت فرهنگ و آموزش عالي تشكيل شد. بر اساس قانون مذكور اين شورا متولي آموزش پزشكي در كليه سطوح آن اعم از پزشكي عمومي و تخصصي بوده است . بدنبال تغييرات بنيادين در نظام ارايه خدمات و آموزش پزشكي كشور كه در نهايت منجر به تشكيل وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي گرديد و شوراي آموزش پزشكي و تخصصي تحت نظارت وزارت جديد و متولي آموزش پزشكي و تخصصي باليني گرديد . در حال حاضر تربيت متخصص در 25 رشته تخصصي و 21 رشته فوق تخصصي طبي ، جراحي و آزمايشگاهي تحت نظارت اين شورا در دانشگاههاي علوم پزشكي كشور انجام مي شود .

    حوزه ارزشیابی  :

     مقدمهاز سال 1352 و با تصويب قانون تشكيل شوراي آموزش پزشكي و تخصصي يكي از اركان اصلي كه در بند سوم وظايف شورا ذكر گرديده موضوع ارزشيابي رشته‌هاي پزشكي است . اين وظيفه در طي سال‌هاي متمادي و به همت همكاران مختلف با فرم و محتواي خاص زمان خود انجام شده كه دستاوردهاي ارزشمندي نيز براي ارتقاي آموزش پزشكي كشور به همراه داشته است . با توجه به ضرورت بازنگري در ساختار و فرايندهاي اجرائي ارزشيابي و اعتباربخشي در سال 78 شيوه نوين كه اكنون نيز در حال اجراست پايه‌گذاري شد .

    هدف كلي  :تضمين مستمر كيفيت آموزش دوره‌هاي تخصصي ،‌ فوق‌تخصصي و فلوشيپ از طريق انجام فرايند ارزشيابي و اعتباربخشي برنامه‌هاي آموزشي

    ساختار:در دبيرخانه شوراي آموزش پزشكي و تخصصي حوزه‌ با عنوان حوزه ارزشيابي و اعتباربخشي مسئوليت اجراي فرايند ارزشيابي برنامه‌هاي آموزش تخصصي ، فوق‌تخصصي و فلوشيپ را بعهده دارد . حوزه مذكور با استفاده از خدمات كارشناسي جمعي از كارشناسان ستادي وظايف اداري و اجرايي را انجام مي‌دهد . در اين حوزه 25 كميته ارزشيابي رشته‌هاي تخصصي ،‌ 23 كميته ارزشيابي رشته‌هاي فوق‌تخصصي و كميته‌هاي موردنياز بر اساس ضرورت در فلوشيپ‌هاي پيشنهادي ، تشكيل و مسئوليت بررسي گزارشات بازديد و صدور راي درخصوص برنامه‌هاي فوق را بعهده دارند .

    تدوین :  دکتر فاطمه رنجبر

     

     

    مصوبات نشست هاي شورا:

    نشست 66

    نشست 67

    قوانين، آيين نامه ها، و مقررات مربوط به آموزش پزشکي تخصصي

    آيين نامه هيأت ممتحنه تخصصي باليني

    آيين نامه ارزيابي درون دانشگاهي دستياران تخصصي

    مقررات و آيين نامه هاي دوره هاي آموزش تخصصي باليني

    مقررات و آيين نامه هاي دوره هاي آموزش فوق تخصصي

    مقررات و آيين نامه هاي دورههاي آموزش تکميلي تخصصي (فلوشيپ)

    ضوابط و مقررات تعيين نقصعضو مؤثر حرفه اي در رشته هاي تخصصي باليني پزشکي

    آيين نامه ضوابط پرداخت شهريه و هزينه هاي تحصيلي دوره هاي آموزشي پزشکي تخصصي

    مقررات دستیاری وآزمون ها

    مقررات کلي آزمون ها

    مقررات آزمون ارتقاء

    مقررات آزمون گواهینامه و دانشنامه تخصصي (بورد)

    مقررات آزمون نهايي فوق تخصصي (دانشنامه)

    آيين نامه تقلب و تخلف

    کمیسیون دائمی معین :

    به منظور كارشناسي، تسريع و تسهيل امور اجرايي مرتبط با وظايف شوراي آموزش پزشكي و تخصصي و نظارت بر نحوه اجراي مصوبات شورا و در راستاي بند 1-1 شصت‌وششمين نشست شوراي آموزش پزشكي و تخصصي تشكيل كميسيون دائمي معين شوراي آموزش پزشكي و تخصصي به تصويب رسيد .

    اعضاء اين كميسيون به شرح زير مي‌باشد :‌

    -      دبير شوراي آموزش پزشكي و تخصصي بعنوان رئيس كميسيون 

    -        معاون آموزشي

    -      مديركل دفتر گسترش و ارزيابي آموزش پزشكي

    -      8 نفر از روساي دانشكده‌هاي پزشكي به انتخاب شورا به مدت 2 سال

    -        6 نفر از اعضاء هيأت‌علمي دانشگاه‌ها

    -      مديركل دفتر امور حقوقي بعنوان عضو ناظر

    تحقیقات و توسعه :

    -بررسي وضعيت اشتغال و نظرات داوطلبان شركت در سي و پنجمين دوره پذيرش دستيار در مورد ظرفيت پذيرش

    -بررسي نظرات ذينفعان در مورد ظرفيت پذيرش سي‌وپنجمين دوره آزمون پذيرش دستيار

       Cgme.hbi.irسایت دبیرخانه :

     

     

    طراحی و اداره سامانه رقومی اطلاع رسانی:

    تحقق اهداف و هماهنگی با برنامه های فن آوری اطلاعات وزارت متبوع

    برقراری بانک طلاعاتی پزشکان ومتخصصان کشور،اعضاء هیئت علمی ، اعضاء کمیته های راهبردی ،ارزشیابی ،اعضای هسته مشاورین و رابطین

    ارتقاءکیفیت آزمونها :

    تحلیل آزمونها

    ارزشیابی مستمر دستیاران

    مشارکت در طراحی بانک سوال

    کمیته راهبردی رشته های تخصصی و فوق تخصصی :

    با توجه به ضرورت رستاخيز علمي در كشور و انعكاس آن در چشم‌انداز 20ساله و برنامه چهارم توسعه براي گام برداشتن در راستاي تحقق اين رستاخيز در همه سطوح علمي يعني سطح دانشگاه‌ها ، دانشكده‌ها ، گروه‌هاي آموزشي و رشته‌هاي تخصصي لازم بودحركت برنامه‌ريزي‌شده‌اي آغاز شود . بعبارت ديگر براي تحقق چشم‌انداز 20ساله و اجرايي شدن برنامه چهارم توسعه هريك از اين سطوح بايد يك برنامه راهبردي تهيه و اجرا نمايند . " بدون داشتن برنامه‌اي " براي رشد علمي كشور نمي‌توان به عينيت يافتن اهداف علمي كشور در سال‌هاي آتي كمك موثري كرد .

    .لذا دبيرخانه شوراي آموزش پزشكي وتخصصي بر آن شد كه بتواند در سطح رشته هاي تخصصي  اين مسئوليت مهم را به انجام برساندوبنابراين پيشنهاد تشكيل كميته هاي راهبردي رشته هاي تخصصي به نشست 64 شوراي آموزش پزشكي وتخصصي ارائه وپس از كسب آراء با تركيب مشخص ذيل به تصويب رسيد.

    هدف كلي :تدوين برنامه راهبردي در 25 رشته تخصصي و22رشته فوق تخصصي با توجه به چشم انداز 20ساله نظام جمهوري اسلامي:و نهضت نرم‌افزاري و توليد علم وتدوين وبكارگيري راهبردهاي لازم جهت توليد علم وارتقاي سلامت و:دست يافتن به جايگاه اوّل اقتصادي، علمي و فن‌آوري در سطح منطقه­اي آسياي جنوب غربي براساس فرايند برنامه ريزي راهبردي

    کمیته تدوین ضوابط و برنامه های  آموزشی :

    به استناد مصوبه شصت‌وسومين نشست شوراي آموزش پزشكي و تخصصي كشور ، مورخه 26/8/1384 ، كميسيون برنامه‌ريزي و ارزشيابي ، موضوع يكي از مصوبات نشست پنجاه‌ويكم شورا به كميسيون تدوين و برنامه‌ريزي تغيير نام يافته است ، كميسيون يكي از واحدهاي تحت‌پوشش مديريتي مشاور وزير و دبير شوراي آموزش پزشكي و تخصصي است و متشكل از اعضاي حقوقي و حقيقي است . كميسيون تدوين و برنامه‌ريزي به منظور انجام وظايف زير تشكيل مي‌گردند :

    الف) بررسي و تصويب برنامه آموزشي رشته‌هاي تخصصي پيشنهادشده توسط كميته‌هاي تدوين برنامه رشته‌هاي تخصصي باليني

    ب) ارزيابي و ارائه نظرات مشورتي به شوراي آموزش پزشكي و تخصصي در مورد ضوابط دستياري در هريك از رشته‌هاي تخصصي پيشنهادشده توسط كميته‌هاي تدوين برنامه

    ج) ايجاد هماهنگي‌هاي لازم با كميته‌هاي راهبردي رشته‌هاي تخصصي

    د) بازنگري دوره‌اي برنامه‌هاي پيشنهادي كميته‌هاي تدوين

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     


  • قوانین و مقررات : دبيرخانه شوراي آموزش پزشكي و تخصصي با قدمتي حدود سه دهه، عهده دار تمامي امور مربوط به آموزش پزشكي, تخصصي و فوق­تخصصي باليني در كشور است. اين دبيرخانه از يك سو با ارزشيابي واحدهاي متولي آموزش تخصصي و فوق تخصصي صلاحيت آموزشي اين مراكز را تأييد كرده و با بررسي مداوم و مستمر آنها رعايت استانداردهاي آموزشي را تضمين و اين مراكز را در راستاي ارتقاي استانداردها ياري مي نمايد و از طرف ديگر با ارزيابي دانش­آموختگان رشته­هاي تخصصي و فوق تخصصي باليني صلااحيتهاي علمي و عملي ايشان را متناسب با نياز كشور و همگام با علم روز جهان مورد تأييد قرار مي­دهد

وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي

دبيرخانه شوراي آموزش پزشكي و تخصصي

برنامه آموزشي و ضوابط رشته تخصصي باليني روانپزشكي

 کميسيون تدوين و برنامه ريزي

 1386

 


 

Rounded Rectangle: بخش نخست:


برنامه آموزشی رشته تخصصی
روانپزشكي 




   
Curriculum of  Psychiatry 



























 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


اسامي تدوين كنندگان اصلي اين برنامه:

*دكتر غلامرضا مير سپاسي (رئيس كميته )

*دكترمحمدعلي شيرازي (نائب رئيس كميته )

*دكترمجيدصادقي

*دكترسيد سعيد صدر

*دكتر محمد صنعتي

*دكترمهران ضرغامي

*دكترمير فرهاد قلعه بندي

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

*دكترابراهيم عبداللهيان

*دكترمحمد رضا محمدي

*دكترمهدي نصر اصفهاني

*دكترمحمدتقي ياسمي

 

اسامي اعضاي كميته راهبردي رشته:

* دكتر مريم رسوليان                                                                   دكتراحمد علي نور بالا

*دكتر آفرين رحيمي موقر                                                            دكترمير فرهاد قلعه بندي

* دكترسيد محمود طباطبائي                                                       دكتر محمد جعفر مدبر نيا

دكتر غلامحسين نوروزي نژاد                                                       دكتر سيد غفور موسوي

دكتر غلامرضا ناطقي                                                                    دكتر فربد فدائي

دكتر سيد سعيد صدر                                                                  دكتر اسماعيل شاهسوند

دكتر حسن ضياء الديني                                                              دكتر شهين طوبائي

دكتر سيد محمد علي قريشي زاده                                               دكتر حبيب اله خزائي

 

اسامي همكاران ديگر كه در تدوين برنامه مشاركت داشته اند:

* دكترسيد منصور رضوي                                                             دكترالهه ملكان راد

* ريحانه بنازادگان

 

 

 

 

 

 

بسمه تعالي

1-مقدمه :

 

در چند دهه گذشته ما شاهد تغييرات شگرفي در كليه حوزه هاي معرفت بشري بوده ايم . در حوزه پزشكي و در خصوص روانپزشكي نيز اين تغييرات شگفت انگيز است.

يافته هاي جديد در حوزه هاي psychoneuroimmunology ,psychoneuroendocrinology   ، ژنتيك روانپزشكي و Biological Rhythm دنياي جديدي را در سبب شناسي و درمان اختلالات روانپزشكي گشوده است.

از آنجا كه روش ها و برنامه هاي گذشته پاسخگوي نيازهاي جامعه نبوده است ، جامعه ما نياز به روانپزشكاني دارد كه در عين بهره وري از دانش عظيم روانپزشكي معاصر مهارت هاي متنوعي را نيز دارا باشند.

.

براي تربيت نيروهاي توانمندي كه توان مقابله علمي ، منطقي و موثر با طيف وسيع مشكلات رواني آحاد جامعه را داشته باشند ،. ضروري است ، يك برنامه تحصيلي جامع تدوين شود . مسئولين تدوين و بازنگري برنامه آموزشي روانپزشكي، با بهره‌گيري از آخرين اطلاعات ، تجارب ارزنده مراكز تربيت‌كننده دستيار روانپزشكي در ايران وجهان و نظريات خبرگان اين رشته به تدوين برنامه آموزشي چهار ساله رشته روانپزشكي پرداخته اند.  اين برنامه، حاصل صدها ساعت كار جمعي و كارشناسانه كميته تدوين برنامه رشته روانپزشكي است .

 

Rounded Rectangle: طول دوره از 3 سال به 4 سال افزوده شده
مباحث جامعه نگرواعتياد،مشاوره رابط،سالمندي،فوريتها وتصويرنگاري مغز اضافه شده است.
مباحث عمومي نظير: روش¬شناسي پژوهش ،رفتار حرفه اي Professionalism) )، آموزش رايانه ونرم افزارهاي رايج ،اصول آموزش به بيمار وجامعه اضافه شده است.
مدت بحث روان درماني افزايش داده شده است.
2-تغييرات عمده اي كه در اين برنامه ايجاد شده:

به نام اوكه جان را فكرت آموخت

 

3- عنوان رشته به فارسي :

 

Rounded Rectangle: روانپزشكي

 

 

 


4- عنوان رشته به انگليسي :

Rounded Rectangle: Psychiatry














 

 

 


5-  تعريف رشته :

Rounded Rectangle: روان¬پزشكي رشته¬اي از علوم پزشكي است كه به آموزش ، پژوهش ، مشاوره ، پيشگيري ، تشخيص ، درمان جامع ، و توان¬بخشي (rehabilitation) اختلال¬ها و مشكلات رواني ، در هر دو جنس و در تمام سنين ، مي¬پردازد . در سال¬هاي اخير ، اهميت بارِ كلي (global burden) اختلال¬هاي رواني در سطح جهان كاملاً شناخته شده است و پژوهش¬هاي داخلي نيز شيوع بالاي اين اختلال¬ها و پي‌آمدهاي نگران¬كنندة آن را تأييد كرده‌اند . كشفيات نوين علمي در زمينة علوم اعصاب ، يافته¬هاي جديد در علوم رفتاري و پيدايش روش¬هاي نوينِ بررسي ابعاد اجتماعي اختلال¬هاي رواني ، گسترش دامنه و عمق آموزش روان¬پزشكي را به¬شكل رشته¬اي با ابعاد زيستي¬ـ رواني¬ـ اجتماعي ومعنوي (biopsychosociospiritual) به يك ضرورت تبديل كرده است . اين رشته با علوم اعصاب ، روانشناسي ، جامعه‌شناسي، انسان‌شناسي و جنبه‌هاي فرهنگي،معنوي و همه‌گيري‌شناسي ارتباط دارد .


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


6- طول دوره آموزش :

 

 

 

 

 

 

 

Rounded Rectangle: دستياران رشتة روان¬پزشكي بايد ، در طي چهار سال آموزش دورة دستياري ، به¬تدريج توانايي¬هاي لازم در حيطة شناخت ، نگرش و مهارت را در چارچوب اهداف كلي و بينابيني تدوين-شده ، با حضور و استفادة مداوم از كلية امكانات آموزشي و با نظارت اعضاي هيأت علمي در مراحل گوناگون آن كسب كنند و در پايان دوره بتوانند به¬ صورت مستقل به حرفة خود اشتغال ورزند .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


7-تاريخچه و سيرتكاملي رشته :

 

 

 

 

 

Rounded Rectangle: الف : در جهان :‌
روانپزشكي را بعنوان كهن‌ترين فن و تازه‌ترين علم در دانش پزشكي توصيف كرده‌اند . در طب باستان چه در مصر و چه در يونان همه امراض را معمول ارواح خبيثه و شياطين مي‌دانستند و اين برداشت در سراسر قرون وسطي در اروپا در مورد اختلال‌هاي رواني ساري و جاري بود . بقراط ( 460 تا 377 پيش از ميلاد ) بيماري رواني را تا حدود زيادي همانند بيماري‌هاي جسمي تلقي مي‌‌كرد و بر آن بود كه بيماران رواني نياز به بررسي دارند تا علل بيماري‌  آنها كشف شود و با اين علل هرچه موثرتر مقابله شود . در نظريه‌هاي بقراط و جالينوس علت بيماري‌ها اختلال در توزيع اخلاط اربعه 
( سودا ، صفرا ، خون و بلغم ) در بدن انگاشته مي‌شد . 
در تمدن غربي يكي از مهم‌ترين سال‌هاي تاريخ روانپزشكي سال 1795 ميلادي است كه مقارن با آغاز درمان انساني بيمار رواني توسط فيليپ پنيل در پاريس است . در سال 1890 ميلادي قانون جنون ( Lunacy act  ) در انگلستان به تصويب رسيد كه مقامات حكومت محلي را موظف مي‌كرد وسايل بستري شدن در بيمارستان رواني را براي بيماران تامين كنند . طبق اين قانون گواهي پزشك و حكم مقامات قضائي شرط قبلي پذيرش در بيمارستان رواني دولتي شمرده مي‌شد . مفهوم اين قانون آن بود كه افرادي كه مبتلا به بيماري‌هاي خفيف رواني يا در آغاز بيماري‌هاي رواني بودند نمي‌توانستند از درمان استفاده كنند . زيرا گواهي فقط هنگامي صادر مي‌شد كه رفتار يا وضع طبي فرد بيمار ، پذيرش در بيمارستان را الزامي مي‌ساخت . 
در سال 1920 ميلادي به بيمارستان مودزلي" لندن" طبق يك قانون ويژه مصوب پارلمان اجازه داده شد كه بيماران را بصورت داوطلبانه بپذيرد . بعداً در سال 1930 قانون درمان رواني به همه بيمارستان‌هاي رواني اجازه داد تا بيماران داوطلب را بپذيرند . در سال 1959 با تصويب قانون بهداشت رواني در انگلستان، گواهي لغو شد و از نظر قانوني تمايز بين بيمارستان‌هاي رواني و بيمارستان‌هاي عمومي از بين رفت . اما در تمدن اسلامي براساس نگاه و آموزه پيامبر بزرگ اسلام حضرت محمد(ص) كه " افراد رواني را بيمار مي‌دانست و نه ديوانه " نتيجه اين آموزه و تاثير آن در برخورد با بيماران رواني در كشورهاي اسلامي و بويژه در ايران كاملاً متفاوت است . بدين معني كه در قرون وسطي در آن هنگام كه در اروپا ، بيماران رواني را بنام ديوانگان ، مامن شياطين مي‌دانستند و براي وادار كردن ارواح خبيثه به ترك كردن بدن جن‌زده آنها ، انواع آزارها و شكنجه‌ها را نسبت به اين دردمندان بينوا روا مي‌دانستند . در ايـران دارالشفاي يزد بناشد و بخشي از آن را به بيماران رواني اختصاص داده و نام " مجالس‌المجانين " بر آن نهادند . 
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

Rounded Rectangle: ب : در ايران
	تاريخ روانپزشكي در ايران به قدمت تاريخ پزشكي در اين سرزمين است. براساس مدارك تاريخي در اواخر عهد ساسانيان بيمارستان و مدرسه طب جندي‌شاپور در اهواز بنياد گرديد كه نزديك به چهار قردن دوام داشته و شهرت جهاني داشته است و علاوه بر معالجه بيماران جسمي به درمان بيماران رواني نيز مي‌پرداخته است. در حوالي سال 300 هجري در يكي از شهرهاي خراسان ، بيمارستاني وجود داشته است كه شيخ فريدالدين عطارنيشابوري آن را ديوانه‌ستان ناميده و به پذيرش و درمان بيماران رواني مي‌پرداخته است . ابوبكر محمدبن ذكرياي‌رازي ( 925-865 ميلادي ) ، دانشمند نامي ايران‌زمين به جنبه‌هاي رواني بيمار و بيماري‌ اهميت بسيار داده و معتقد بود كه " مزاج جسم تابع اخلاق نفس است و طبيب جسم بايد طبيب نفس باشد " . او بسياري از بيماري‌هاي رواني را با ذكر علائم و دلايل بصورت مبسوط در كتاب الحاوي خود توصيف نمود . موفق هروي در كتاب مفردات طب بنام " الابنيه عن حقايق الادويه " كه در سال 350 تا 366 هجري تاليف كرده است از مفيد بودن برخي داروها در درمان بيماري‌هايي مانند وسواس ، نسيان ، ديوانگي ، سودا و ماليخوليا نام برده است . در سال‌هاي 367 تا 372 هجري يعني حدود دست‌كم سه دهه پيش از نگارش كتاب " قانون " ابن‌سينا ، كتاب ارزشمندي بنام مفاتيح‌العلوم ( كهن‌ترين دانشنامه اسلامي ) از ابوعبداله‌يوسف كاب‌خوارزمي تاليف شده است كه در فصل دوم از باب سوم درباره بيماري‌ها و داروها از 89 اصطلاح پزشكي ، 16 عنوان را بشرح بيماري‌ها يا نشانه‌هايي اختصاص داده است كه ريشه رواني دارند . ابوبكر الاخويني‌البجاري از شاگردان ابوالقاسم‌ مقانعي از شاگردان محمدبن زكرياي‌رازي بوده است . او در سده چهارم هجري پيش از ابن‌سينا در كتاب " هدايه‌المتعلمين‌في‌الطب " كه كهن‌ترين متن پزشكي به زبان فارسي بشمار مي‌رود در مورد علاقمندي و تبحر وافي در معالجه بيماران رواني سخن گفته است و بحق رواست كه " اخويني " را نخستين روانپزشك جهان پزشكي مدرن بناميم . شيخ‌الرئيس ابوعلي‌حسين‌بن‌عبداله‌بن‌سينا ( 1037- 980 ميلادي ) ، فيلسوف شهير و طبيب و حكيم نامور ايراني كه كتاب قانون او صدها سال در دانشگاه‌ها و مدارس عالي اروپا تدريس مي‌گرديد معتقد بود كه خيلي از بيماري‌ها و اختلالات جسمي توسط ناراحتي‌ها در بخش‌هاي هيجاني ايجاد مي‌گردند و بحق بايد ابوعلي‌سينا را بنيان‌گذار پزشكي روان‌تني در جهان دانست . 
با چنين رويكردي روشن است كه جنون يا ديوانگي به معناي وارد شدن ديو يا جن در بدن جائي در پزشكي گذشته كشور ما نداشته است . ابن‌سينا در اين باره در كتاب قانون مي‌گويد : "برخي از اطباء عقيده دارند كه ماليخوليا ( افسردگي شديد با سيماي روانپريشي ) كار جنيان است ما كه طب را ياد مي‌گيريم اهميت نمي‌دهيم كه از جن است يا از جن نيست . ما مي‌گوييم اگر ماليخوليا كار جن باشد يا نباشد مزاج بيمار به سودائي مي‌انجامد . پس سبب نزديكش وجود ماده سودا است . بگذاريد وجودآوردنده سودا جن باشد يا غيرجن ، به ما چه مربوط "
آري هنگامي كه در قرون وسطي در جوامع غربي برخورد با بيماران رواني عمدتاً شامل طرح و تنبيه ، شكنجه و انتساب آنان به نيروهاي شيطاني بوده است . در دنياي اسلام بخصوص در ايران ، رويكرد اصلي شامل عطوفت ، مهرباني و حمايت بوده است . در آن زمان از روش‌هــايي مانند مشـــاوره و تلفيق آن با دارودرماني ( استفاده از گياهان دارويي ) بكار مي‌رفته است. بطوري كه در سال 666 هجري به فرمان خواجه‌شمس‌الدين‌محمد صاحب ديوان وزير آباقاخان ( پسر مهتر هلاكوخان ) به توسط شمس‌الدين‌محمد تازيكو وزير خطه يزد ، عمارت عالي دارالشفاء در يزد بناشد كه بخشي از آن بنام مجالس‌المجانين به پذيرش و درمان بيماران رواني اختصاص داشت . 
اما روانپزشكي نوين در ايران با تاسيس دانشگاه تهران در سال 1313 شروع شد و در سال 1316 با همت مرحوم دكتر رضاعي و سپس مرحوم دكتر عبدالحسين‌ ميرسپاسي ( 1317 ) آموزش روانپزشكي براي دانشجويان پزشكي آغاز گرديد و در يازدهم مردادماه 1329 با گرفتن اولين دستيار روانپزشكي بنام دكتر هاراطون داويديان آموزش تخصصي روانپزشكي نوين در اين بخش آغاز بكار نمود  . 
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 



8-فلسفه (ارزش ها و باورها) : Philosophy (Believes & Values)

 

Rounded Rectangle: با توجه به شيوع قابل توجه اختلالات رواني كه از هر چهار نفريك نفر در مرحله‌اي از زندگي خود دچار نوعي اختلال رواني مي‌شود و در جامعه ايران حدود 21% افراد به نحوي از اختلالات روانپزشكي در رنج هستند و نيز اختلالات رواني حدود 12درصد از بار كلي بيماري‌ها را در هر جامعه بخود اختصاص مي‌دهد و در ايران رتبه دوم بار كلي بيماري‌ها به اختلالات رواني مربوط مي‌شود و نيز از 10 مورد علت عمده ناتواني4 مورد در سراسر جهان مربوط به اختلالات رواني است و درصد بالائي از اين بيماران يا به بيماري خود اهميت نمي‌دهند و يا به افراد غيرروانپزشك جهت معالجه مراجعه مي‌نمايند و با عنايت به اينكه اغلب اختلالات رواني تحت تاثير تركيبي از عوامل ژنتيكي ، زيست‌شناختي ، روانشناختي ، اجتماعي و محيطي هستند ،توجه به روان مانند نرم‌افزار جسم و تن اهميت فوق‌العاده مي‌يابد و رسالت و ماموريت روانپزشكي در تامين ، حفظ و ارتقاي سلامت روان را دوچندان مي‌نمايد . ما بر اين باوريم كه سلامت روان چيزي فراتر از نبود اختلال رواني بلكه شامل احساس دروني خوب بودن ، اطمينان از كارآمدي خود ، خوداستقلالي داشتن ، ظرفيت رقابت و تعلق بين‌نسلي و خودشكوفائي توانايي‌هاي بالقوه فكري و هيجاني و غيره مي‌باشد و نيز ما بر اين باوريم كه مقوله "روان و اختلالات رواني " كه در حيطه رشته روانپزشكي است كاملاً‌ متفاوت از مقوله روح و احياناً ناراحتي‌هاي روحي است كه دومي جزء مقوله " امر پروردگار " مي‌باشد. بنابراين ما بر اين باوريم كه همه افراد مبتلا به اختلالات  رواني از هر دو جنس و در تمام مقاطع زندگي حتي در لحظه مرگ بايد از امكان دسترسي به خدمات مشاوره‌اي ، تشخيصي و درماني در تمام مراكز درماني مشابه بيماران جسمي برخوردار گردند و معتقديم كه در برخورد با بيماران رواني بايد از كرامت و حقوق انساني آنان پاسداري شود . از هرگونه انگ و برچسب احتمالي به آنان اجتناب شود . مب
اني اخلاقي در مورد آنان رعايت شود و بر نفع رساندن و جلوگيري از وارد شدن زيان به بيماران تاكيد گردد . توجه به اخلاق حرفه‌اي در كنار تفكر عملي ، خلاقيت و نوآوري ، دانش‌افزايي مداوم ، مسئوليت‌پذيري اجتماعي و اهميت دادن به مباني ارزش‌هاي ديني و فرهنگي بيمار و جامعه و نيز توجه خاص به پژوهش از موضوعاتي است كه ما در اين رشته بر آنها تاكيد مي‌ورزيم . 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


9-دورنما(چشم انداز):Vision:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

10-رسالت (ماموريت):Mission:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Rounded Rectangle: ما در 10 سال آينده از لحاظ توليد علم ، در موضوعات روانپزشكي در منطقه در رتبه‌هاي برتر قرار خواهيم گرفت و در رابطه با شاخص‌هاي بهداشت روان جامعه در منطقه ،جايگاه ممتازي خواهيم داشت و خود را در آموزش اين رشته به استانداردهاي جهاني خواهيم رساند 

 

 

 

 

 

 

 


11-اهداف و پيامد هاي مورد انتظار: Expected outcomes:

(چنانچه گروهي مبادرت به تدوين اهداف بينابيني يا ويژه آموزشي كرده باشد،در انتهاي اين برنامه،در بخش پيوست ها ضميمه خواهد شد).

Rounded Rectangle: هدف كلي از تربيت دستيار رشتة روان¬پزشكي ، كسب شناخت ، نگرش و مهارت لازم براي انجام وظيفه بعنوان روان¬پزشك و عضوي مؤثر از تيم پزشكي براي تشخيص ، درمان و پيشگيري كلية اختلال-هاي روانپزشكي ، به ¬منظور حفظ و ارتقاي سلامت فرد¬فرد جامعه است .
دستيار روان¬پزشكي بايد در پايان دورة آموزش تخصصي خود :
1¬ـ با تاريخچه و سير تحولات روان¬پزشكي در ايران و جهان آشنا باشد .
2¬ـ با مباني زيست¬شناختي ، روان¬شناختي ، اجتماعي¬، فرهنگي ومعنوي  بيماري¬ها آشنا باشد .
3¬ـ توانايي ارزيابي ، مشاوره و درمان اختلال¬هاي روان¬پزشكي ، مشكلات روان¬شناختي و ميان¬فردي ، و اراية خدمات مراقبتي مستمر را داشته باشد .
4¬ـ توانايي مديريت و نظارت بر گروه¬هاي ارايه¬كنندة خدمات سلامت روان را كسب كرده باشد .
5- مهارت لازم را براي برنامه ريزي سلامت روان در سطح جامعه (حداقل در حيطه منطقه تحت پوشش مركز جامع روانپزشكي)پيدا كرده باشد.
6ـ براي درمان جامع و بازتوان¬بخشي تمام اختلال¬هاي روان¬پزشكي و نيز اختلال¬هاي شايع طبي مرتبط با روان¬پزشكي توانايي و نگرش مناسب را كسب كرده باشد .
7ـ توانايي انجام پژوهش¬هاي كاربردي در رشتة روان¬پزشكي را كسب كرده باشد .
8¬ـ اصول اخلاقي حرفه¬اي را در كار خويش رعايت نمايد .


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


12-نقش هاي دانش آموختگان در جامعه:Roles:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

13- وظايف حرفه اي دانش آموختگان:Tasks:

 

 

Rounded Rectangle: دانش‌آموختگان رشته روانپزشكي در مقطع تخصصي، نقش‌هاي زير را در جامعه ايفا خواهند نمود :

 الف-درمانگر 
 ب - مشاور
د- پژوهشگر 
 ه-( Advocator) حافظ منافع  

,Rounded Rectangle: رسالت رشته روانپزشكي تربيت متخصصيني است كه در حيطه هاي شناختي،نگرشي ومهارتي رشته روانپزشكي توانمند بوده وقدرت تحليل شرايط زماني ،مكاني وفرهنگي را داشته باشدوجهت تامين،حفظ وارتقاي سلامت روان آحاد جامعه تلاش نمايند . 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Rounded Rectangle:  وظايف حرفه‌اي دانش‌آموختگان رشته روانپزشكي در نقش‌هاي مختلف به شرح زير است : 
الف) در نقش ارائه‌دهنده خدمت (پيشگيري اوليه ،درمان ،توانبخشي) :‌
*	ارزيابي‌هاي روان شناختي بيماران 
*	ارزيابيهاي باليني
*	ارزيابيهاي پاراكلينيكي
*	تشخيص اختلالات روانپزشكي
*	درمان زيست شناختي وانواع روان درماني بيماران در تمام مقاطع سني
*	انجام اقدامات لازم براي توانبخشي بيماران
*	ارائه انواع خدمات پيشگيري

ب) در نقش مشاور : 
*	ارائه مشاوره به ساير تخصص‌هاي باليني 
*	ارائه مشاوره به بيماران خاص 
*	 ارائه مشاوره به افراد وخانواده ها

ج) در نقش آموزشي 
*	ارائه آموزش‌هاي مربوط به بهداشت روان در سطوح مختلف (فرد،خانواده ،جامعه)
*	ارائه آموزش‌هاي به فراگيرندگان رشته هاي مختلف

د) در نقش پژوهشي : 
*	طراحي و اجراي طرح‌هاي پژوهشي به ويژه طرح‌هاي سلامت روان 
*	تحليل داده‌ها 
*	تدوين و نشرمتون آموزشي عمومي وتخصصي  
*	تدوين مقالات ونشر آن

ه)درنقش حافظ منافع  :
   *     انتقال دانش مربوط به سلامت روان به تصميم سازان 
   *    دفاع از حقوق بيماران وخانواده آنها درمراجع تصميم گيري




 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


14-توانمندي هاومهارت هاي پروسيجرال مورد انتظار:

Competencies & Procedural Skills:                     Expected

(براي رشته هايي كه با مهارت هاي عملي بيشتري سروكار دارند،پروسيجرهاي اصلي آورده مي شوند).

الف: توانمندي ها

Rounded Rectangle: الف -توانمندي‌ها ي مورد انتظاربراي دانش آموختگان اين رشته عبارتند از  :‌
تشخيصي :‌
-	برقراري ارتباط مناسب، مصاحبه روانپزشكي و گرفتن شرح‌حال
-	معاينه وضعيت رواني 
-	معاينه دستگاه‌هاي بدن با تاكيد بردستگاه عصبي
-	استفاده از آزمون‌هاي روانشناختي
-	تفسير نتايج ارزيابيهاي باليني ، روانشناختي وپاراكلينيك  وصورت بندي(Formulation)آن
درمان :
-	اداره بيمارPatient Management 
-	دارو درماني 
-	انواع روان درماني
-	تشنج درماني
پژوهش : 
-	تهيه طرحنامه  ، انجام ،ارزيابي وتهيه گزارش نتايج و مقاله‌هاي تحقيقي در نظام سلامت روان ويا به صورت كار آزمائي باليني
ساير :‌
-	مشاوره (Consulting & Counselling)
-	رعايت اصول حرفه اي در برخورد با بيماران ، خانواده وساير اعضاي تيم سلامتProfesionalism))
-	آموزش
Advocacy   :
-	توانمندي دفاع عالمانه و واقع بينانه ازبيماران وخانواده آنها در نزد مراجع تصميم گيري
-	ارائه وجاانداختن خدمات پيشگيري در سطوح مختلف براي تصميم سازان (مشكل يابي وارائه راهكارهاي حل مشكل)
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 



15- تداخل عمل با رشته هاي ديگر (كدام پروسيجرها توسط رشته هاي ديگر نيز انجام مي شوند؟)

Rounded Rectangle: الكترو آنسفالوگرافي با رشته تخصصي بيماريهاي مغز واعصاب 

 

 


16- معيارهايي كه با استفاده از آنها بخش ضروري برنامه core curriculum  تدوين شده است :/؟

Rounded Rectangle: دلايل گنجاندن بخشهاي مختلف رادر محتواي برنامه مي توان به شرح زير خلاصه نمود
1-	بخش علوم پايه و اصول و مباني به خاطر اينكه  پيش‌نياز فهم مطالب ديگرند 
2-	بدليل متفاوت بودن ويژگيها وشرايط انسان دردوران مختلف زندگي ونيازهاي متفاوت آنها ،مسائل روانپزشكي در سنين كودكي ، نوجواني ، بزرگسالي و سالمند ي مورد بحث قرار گرفته است 
3-	بخش روان درماني : به خاطر نقش موثراين شيوه ها در پيشگيري ودرمان انواع مشكلات روانپزشكي 
4-	بخش بيماريهاي مغز واعصاب :به علت بروز عوامل روانپزشكي در بيماريهاي مغز واعصاب و نقش ضايعات مغزي در ايجاد علائم واختلالات روانپزشكي 
5-	بخش جامعه‌نگر : الف-به علت لزوم شناخت نظام سلامت روان
                                      ب-به علت اهميت پيگيري بيماران در جامعه
  ج-به خاطراهميت  نقش عوامل اجتماعي در سبب شناسي ،سير ،پيش                        آگهي ودرمان مشكلات روانپزشكي   
6-	بخش روانپزشكي اعتياد : بخاطر اهميت ، شيوع و ورود لطمات قابل توجه به سرمايه‌هاي انساني 
7-	بخش مشاوره-رابط : بعلت نيازبيماران رشته‌هاي تخصصي ديگر 
8-	بخش فوريت‌ها : خطر آسيب ديدن فرد و ديگران
9-	بخش اخلاق در روانپزشكي : بخاطر اهميت ، حفظ ارزش‌هاي انساني
10-	بخش روانپزشكي قانوني : بخاطر نياز جامعه و نياز مراكز قضايي
11-	و باز تواني: بعلت نقش آن در عملكرد وبازگشت او به جامعه ، 
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


17- راهبردهاي آموزشي  Educational  Strategies

 

 

 

 

 

 

 

18- روش هاي عمده آموزش (روش هاي ياددهي و يادگيري):

Teaching & Learning Methods:

 


 

 

 

 

 

Rounded Rectangle: *	راهبرهاي آموزشي در اين برنامه شامل استادمحوري ،شاگردمحوري و در صورت لزوم تلفيقي از آن دومي‌باشد . 
*	با علوم اعصاب ، روانشناسي ، انسان‌شناسي و جامعه‌شناسي بصورت ادغام‌يافته افقي عمل مي‌كند 
*	جامعه نگر (Community oriented ) است وبر outpatient  تاكيد دارد
*	Hospital Based  باتاكيد بيشتر برارائه خدمت درGeneral Hospital است

و در مجموع ، برحسب موضوع ، نياز و شرايط ، راهبرد مناسب انتخاب خواهد شد .
Rounded Rectangle: در آموزش مطالب در اين رشته ، برحسب موضوع ،شرايط و امكانات ، از فنون و روش‌هاي آموزش جمعي‌ ، كار در گروه‌هاي كوچك ، آموزش‌هاي الكترونيكي ، روش‌هاي آموزش باليني ، شيوه‌هاي شبيه‌سازي ، شيوه‌هاي self directed learning, self study  و از اتاق آئينه يك طرفه يا دوربين استفاده خواهد شد
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


19-ساختار كلي دوره آموزشي :

 

سالهاي دستياري

بخش/واحدها

محتوي

مدت زمان

اول

 

بخش روانپزشكي

درمانگاه اعتياد

EDO دانشكده

روانپزشكي بزرگسال

روانپزشكي اعتياد

آموزشهاي عمومي

9 ماه

2 ماه

1ماه

دوم

 

بخش نورولوژي

بخش روانپزشكي كودك ونوجوان

نظام سلامت

بخش فوريتها

 

بيماريهاي مغز واعصاب

روانپزشكي كودك ونوجوان

روانپزشكي جامعه نگر

روانپزشكي فوريتها

 

3ماه

3 ماه

3ماه

3ماه

 

سوم

 

بخش سرپائي

بخش و كلينيكهاي روانپزشكي

بخش انتخابي

بخش راديولوژي

روان سنج وروان درماني

روانپزشكي بزرگسال

موضوع انتخابي-پژوهش

تصوير نگاري مغز

6 ماه

3ماه

2ماه

1 ماه

چهارم

 

بيمارستانهاي عمومي

مركز پزشكي قانوني

بخش ودرمانگاه روانپزشكي سالمندي

بخش ودرمانگاه روانپزشكي بزرگسالي

بخش ودرمانگاه روانپزشكي سرپائي

مشاوره-رابط

روانپزشكي قانوني

روانپزشكي سالمندي

روانپزشكي بزرگسالي

مشاوره و انواع روان درماني

3 ماه

1ماه

2ماه

3 ماه

3 ماه

تذكر :

1)دانشگاهها ميتوانند بر حسب شرايط وامكانات خود ،بارعايت مدت چرخش ها وترتيب علمي موضوعات دوره ها  را جابجا نمايند

2)درصورت نبودن بخش روانپزشكي سالمندان ،اين آموزش ميتواند در بخش بزرگسالان ويا به شكل رابط مشاور در بخشهاي جنرال انجام شود.

3)آموزشهاي عمومي نظير :روش تحقيق ،آموزش رايانه ،روشهاي آموزش ،CPR   و آموزشهاي مورد نياز ديگر را دا نشگاهها ميتوانند بر حسب امكانات خود ، به صورت كارگا ههاي آموزشي طراحي وبه دستياران آموزش دهند.

4)مناسب است ،دانشگاهها دريكي از بيمارستانهاي عمومي خود،بخشي براي آموزش موضوع مشاوره –رابط دستياران ايجادكنند
1-20- محتواي آموزشي :

عناوين دروس نظري عمومي ضروري

رديف

موضوع(syllabus)

زمان (ساعت)

سال دستياري

 

1-روش تحقيق شامل

v      روش­شناسي پژوهش و مباني همه­گيري­شناسي در روان­پزشكي

-         روش­شناسي پژوهش

-         با روش­هاي آمار تحليلي دومتغيره (bivariate) و چندمتغيره (multivariate

-         تهيه طرح­نامه­هاي پژوهشي (research proposals)

-         روش محاسبة حجم نمونه

-         آشنا ئي با نرم­افزارهاي آماري مورد نياز

-         شيوه نگارش گزارش يا مقالة پژوهشي

-         مباني همه­گيري­شناسي در روان­پزشكي

-         توزيع منطقه­اي اختلال­ها و روند تغييرات (trend) شيوع و بروز بيماريهاروش‌شناسي‌ پژوهش

- آشنا ئي باروش­هاي پژوهش در نظام سلامتِ روان (mental health system research)

- مباني اخلاق در پژوهش­هاي روان­پزشكي

- Scientific Writing

2-اصول آموزش به بيمار وجامعه

3-اصول ارتباط با بيمار ،همراهان و جامعه

4- آموزش رايانه ونرم افزارهاي رايج نظير :ويندوز-پاور پوينت-spss واستفاده از اينترنت و..........

5- رفتار حرفه اي              -Professionalism

6-تاكيد بر تقويت زبان خارجي در زمينه هاي Listening،Reading ،Writing،Translationو Conversation

 

 

تذكر:تعيين زمان وسال دستياري در قالب 1 ماه عمومي كه در ساختار كلي دوره ديده  شده به عهده دانشكده هاست

2-20-محتواي آموزشي :

عناوين دروس نظري عمومي انتخابي

رديف

موضوع(syllabus)

زمان (ساعت)

سال دستياري

 

در اين رشته دروس عمومي انتخابي پيش بيني نشده است

 

 

 


3-20-محتواي آموزشي :

عناوين دروس نظري اختصاصي ضروري

رديف

موضوع(syllabus)

زمان (ساعت)

سال دستياري

 

رئوس مطالب در يك نظر

علوم پايه شامل:

- ساختار دستگاه عصبي انسان، فيزيولوژي پاتولوژي بيو شيميِ  ژنتيكِ انساني و....در رابطه دستگاه عصبي انسان

- روان­شناسي پايه

- آزمون هاي روانشناختي

- اصول انسانشناسي

- مباني جامعه‌شناسي با تاكيد بر جنبه‌هاي فرهنگي

- مفاهيم طبقه‌بندي در روانپزشكي

- آسيب‌شناسي رواني

 

* مسائل باليني شامل :

 

-      مصاحبه و شرح حال و معاينه بيمار رواني

-      تعاريف ، تاريخچه ، رهيافت‌هاي زيست‌شناختي ، روانشناختي و اجتماعي فرهنگي ، رهيافت‌هاي مختلف روانشناختي ، جنبه‌هاي قانوني و اخلاقي در بـرخورد با بيماران ، آسيب‌شناسي ، اپيدميولوژي ، علامت‌شناسي ، اقدامات تشخيصي و اقدام‌هاي درماني و مراقبتي در : دوران بارداري ،‌كودكي ، نوجواني و جواني ، ميانسالي و كهنسالي

-      اختلالات و بيماري‌هاي رواني

-      روانپزشكي اعتياد

-      روانپزشكي مشاوره ـ رابط

-      فوريت‌هاي روانپزشكي

-      روانپزشكي قانوني

-      روانپزشكي جامعه‌گستر

-      انواع درمان‌هاي اصلي و جانشين

-      روان‌درماني

-      بازتواني در روانپزشكي

 

 

 

الف­ـ علوم اعصاب (Neuroscience)

v      ساختار دستگاه عصبي انسان

v      فيزيولوژي و پاتولوژي دستگاه عصبي انسان

v      شيميِ دستگاه عصبي انسان

v      اصولِ ژنتيكِ انساني، پزشكي، و مولكولي مرتبط با روان­پزشكي

v      علوم مربوط به ريتم­هاي زيستيِ انسان (خواب، بيداري و . . .)

v      مفاهيم پلاستيسيتي عصبي و رفتاري

v      مراحل رشد و نمو دستگاه عصبي انسان از دوران جنيني و پس از آن

v      رابطة دستگاه عصبي را با ساير دستگاه­هاي موجود در انسان (ازجمله غدد، ايمني و . .

v      تعريف ، تاريخچة وديدگاههاي عصب­روان­شناسي (neuropsychology)

v      اصول ارزيابي عصب­روان­شناسي

v      مبانيِ عصب­روان­شناسي را در رابطه با اختلال­هاي روان­پزشكي

ب­ـ روان­شناسي پايه

v      تعريف‌ روان‌شناسي‌

v      تاريخچة‌ روان‌شناسي‌

v      رهيافت­هاي ‌(approaches)مختلف‌(زيست‌شناختي‌،رشدي، روان‌پويايي‌، شناختي، و . . .) در روان‌شناسي‌

v      اصول و مباني

v هوشياري (consciousness)‌ و آگاهي (awareness)؛توجه (attention)‌ و تمركز (concentration)؛ درك‌ (perception)؛ شناخت (cognition)‌ و تفكر (thinking)؛ هيجان (emotions)‌، خُُُُُلق‌ (mood)، و عاطفه (affect)؛ انگيزش (motivation)؛ هوش (intelligence)؛ يادگيري (learning)؛ حافظه (memory)؛زبان (language)؛پردازش‌ اطلاعات (information processing)؛رفتار (behavior) و فعاليت‌ِ رواني­ـ حركتي (psychomotor activity)؛رشد (development)؛ شخصيت (personality)؛ تفاوت‌هاي‌ فردي (individual differences)؛  استرس‌ و روش‌هاي‌ كنار­آمدن‌ با آن (coping).

پ­ـ ارزيابي روان­شناختي (Psychological Assessment)

v      تعريف ارزيابيِ روان­شناختي

v      كليات تاريخچة ارزيابيِ روان­شناختي

v      رهيافت­هاي مختلف رفتاري، شناختي، عصب­ـ روان­شناختي و . . .) در ارزيابيِ روان­شناختي

v      اصول اندازه­گيري، ازجمله درجه­بندي (scaling)، نسبت­ها (ratios)، رهيافت­هاي هنجار­ـ منبع (norm reference) و معيار­ـ منبع (criterion reference)، و روش­هاي تعيين روايي و پايايي.

v      آشنائي با ابزارهاي ارزيابي هوش، شخصيت، خلق، انگيزش، يادگيري، توجه و تمركز، حسي­ـ حركتي، زبان، حافظه، تفكر، نگرش و
آسيب­هاي مغزي، و نيز كاربردهاي آن­ها.

v      آشنايي با آزمون­هاي MMPI، بِك (Beck)، هَميلتون (Hamilton)، ويسكانسين (Wisconsin)، رورشاخ (Rorschach) و . . .. ا

ت­ـ روان­پزشكي و علومِ جامعه­شناسي، انسان­شناسي و جنبه­هاي فرهنگي

v      نظريه­هاي فراگيرِ جامعه­شناختي­ـ تاريخي (historical-sociological theories)، و انسان­شناختي­ـ فرهنگي در چارچوب مدرنيته و پس­مدرنيته،

v      سبب­شناسيِ اختلال­هاي رواني ؛  اثرات و جنبه­هاي باليني

v      عواقب اجتماعي­ـ اقتصادي و فرهنگي اختلال­هاي رواني ؛ پاسخ­هاي گروه­ها و قوم­هاي مختلف فرهنگي ا به بيماري رواني

v      شيوه­هاي درماني بين­فرهنگي

v      اصول روان­پزشكي بين­فرهنگي (cross-cultural)، اختلال­ها و سندرم­هاي وابسته­به­فرهنگ (culture-bound

v      جامعه­شناسي، شناخت موقعيت­هاي اجتماعي و چگونگي اجتماعي­شدن (socialization) و فرهنگ­پذيري، تفاوت­هاي فردي و گروهي، نظريه­ها و نظام­هايِ رده­بنديِ اجتماعي (stratification)، و تحرك اجتماعي
(social motility.

v      تحولات و تغييرات اجتماعي ، تغيير و تفويض قدرت، جهاني­شدگي(globalization)، زندگي اجتماعي، برخورد فرهنگ­ها، زندگي شهريِ مدرن، جمعيت، بهداشتِ رواني سالمندان

v      روابط و تأثيرات بين­فردي، استريوتيپ­ها، نگرش و تغيير نگرش، ارزش­ها و هويتِ فرهنگي، انحرافات، خشونت

v      انسان­شناسي و روان­پزشكي، روان­پزشكيِ فرهنگي، انسان­شناسيِ پزشكي (medical anthropology)، نظام­هاي شفابخشي، تفاوت­هاي فرهنگي در پديده­شناسي بيماري­ها، ساختار فرهنگي بيماري­ها (cultural construction of illness)، و نيز روان­پزشكي تكاملي (evolutionary psychiatry)

v      توانايي تميز بين باورها، اسطوره­ها، رفتارهاي فرهنگي و خرده­فرهنگي

 

طبقه­بندي تشخيصي در روان پزشكي

-         آشنا ئي با كليات تاريخچه، مباني نظري و مفاهيم طبقه­بندي در روان­پزشكي

-         آشنا ئي  با طبقه­بندي­هاي مقوله­مند (categorical) و ابعادي (dimensional) باشد، و تفاوت­هاي آن­ها.

-         طبقه­بندي­هاي رايج در روان­پزشكي شامل I.C.D. (International Classification of Diseases) و D.S.M.
(Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders)

-         ملاك­هاي تشخيصي هر اختلال در قالب يكي از طبقه­بندي­هاي تشخيصي در روانپزشكي

-         سيستم تشخيصي چندمحوري

آسيب­شناسي رواني

(Psychopathology)

-         مفهوم بهنجاري (normality) و نابهنجاري (abnormality) در روان­پزشكي؛

-         آسيب­شناسي رواني توصيفي (descriptive) و پديده­شناختي (phenomenological)؛

-         آسيب­شناسي رواني با رهيافت روان­شناختي (تحليلي، شناختي­ـ رفتاري و . . .)؛

-         آسيب­شناسي رواني با رهيافت زيست­شناختي؛

-         آسيب­شناسي رواني با رهيافت جامعه­شناختي.

-         ديدگاه­هاي مختلف دربارة بهنجاري و نابهنجاري در روان­پزشكي.

-         فراگرد (process) تشخيص و طبقه­بندي علامت­ها و نشانه­ها را در روان­پزشكي.

-         علامت­ها و نشانه­هاي اختلال هوشياري، تفكر، درك، هيجان و . . .

-         علامت­ها و نشانه­هاي مختلف در بيماران رواني.

-         آسيب­شناسي رواني بيماران رواني با تكيه بر رهيافت توصيفي­ـ پديدارشناختي صورت­بندي (Formulation).

-         نظريه­هاي شخصيت و مفاهيم بنيادي آن ا در مكاتب مختلف.

-         مفاهيم بنيادي مكتب تحليلي (analytic) و تعريف سازوكار­هاي دفاعي (defense mechanisms)

-         آسيب­شناسي رواني بيمار از رهيافت تحليلي، صورت­بندي (formulation).

-         مفاهيم بنيادي مكتب شناختي­ـ رفتاري در زمينة آسيب­شناسي رواني

-         صورت­بندي آسيب­شناسي رواني با تكيه بر رهيافت شناختي­ـ رفتاري

-         مفاهيم بنيادي رهيافت زيست­شناختي در آسيب­شناسي رواني

-         شناسائي محل آسيب نواحي مختلف مغز در ايجاد علايم و نشانه­هاي روان­شناختي.

-         صورت­بندي آسيب­شناسي رواني بيمار با تكيه بر رهيافت زيست­شناختي

-         شناسايي و صورت­بندي مفاهيم بنيادي رهيافت جامعه­شناختي در آسيب­شناسي رواني

-         ، آشنا ئي با تفاوت­هاي فرهنگي و قومي مرتبط با علامت­ها و نشانه­هاي رواني، به­ويژه در جامعة ايران

معاينة روان­پزشكي

-         مصاحبة روان­پزشكي، شرح­حال، و معاينة حالت رواني؛

-         معاينة جسماني؛

-         آزمون­هاي آزمايشگاهي در روان­پزشكي؛

-         صورت­بندي اطلاعات.

-         انواع مختلف مصاحبه و مفاهيم بنيادي آن

-         تكنيك­هاي برقراري رابطه.

-         رفتارهاي كلامي و غيركلامي بيمار.

-         تكنيك­هاي گردآوري اطلاعات،

-         آشنائي با عواملي كه مانع از پيشرفت مصاحبه مي­گردند

-         آشنائي با تكنيك­هاي شروع، تداوم، جهت­دهي، و ختم مصاحبه

-         معاينة كامل حالت رواني (MSE) بيمار

-         ارزيابي گروه­هاي خاص جامعه (تفاوت­هاي فرهنگي­ـ قومي و گروه­هاي سني)، موارد خاص (معلوليت­ها، مشكلات گفتاري، خودكشي، و ايدز)، بيماران دشوار و خطرناك (مهاجم، مقاوم، وابسته و . . .)، و موقعيت­هاي ويژه (دادن خبرِ بد، مشكلات جنسي،non-compliance و . . .)

-         مدارا با هيجان­هاي ابرازشده

-         رازداري در فراگرد مصاحبه

-         آزمايش­هاي تشخيص طبي و روان­شناختيِ موردنياز در روان­پزشكي (كاربردها ،درخواست ،تفسير )

-         انواع صورت­بندي اطلاعاتِ ، تشخيص و تشخيص­هاي افتراقي چندمحوري

-         گزارش كامل روان­پزشكي.

روان‌پزشكي‌ بزرگسال‌

(Adult Psychiatry)

-         جنبه‌هاي‌ مختلف‌ بزرگسالي‌ بهنجار (از شروع‌ دورة‌ جواني‌ تا سالمندي‌)؛

-         سلامت‌ روان‌ و پيش‌گيري؛

-         ارزيابي‌ جامع‌ بيمار بزرگسال؛

-         مشكلات‌ و اختلال­هاي‌ روان‌پزشكي‌ بزرگسال‌؛

-         اقدام­هاي‌ درماني،‌ اعم‌ از عضوي‌ و غيرعضوي‌.

-         تعريف‌ بزرگسالي‌ ،ديدگاه­هاي‌ مختلف‌ در مورد مرحله­بندي‌ دوره‌ بزرگسالي (early, middle and late adulthood).

-         كليات تاريخچة‌ روان­پزشكي‌ بزرگسال‌ ا در جهان‌ و ايران‌.

-         رهيافت­هاي‌ نظري‌ مختلف‌ (زيست‌شناختي‌، روان‌شناختي‌، اجتماعي‌ـ فرهنگي‌ و . . .)مربوط به‌ دورة‌ بزرگسالي‌:

-         تغييرات‌ مختلف‌ زيست­شناختي‌ (شامل‌ نوروآناتومي‌، نوروفيزيولوژي‌، نوروپاتولوژي، نوروشيمي‌ و . . .) مرتبط‌ با روان‌پزشكي‌ بزرگسال‌

-         رهيافت­هاي‌ مختلف‌ روان‌شناختي‌ (شامل‌ رهيافت­هاي روان‌پويايي‌، شناختي‌ـ رفتاري‌ و . . .)

-         تاثيرعوامل‌ اقتصادي­ـ اجتماعي‌ بر دوره‌هاي‌ مختلف‌ بزرگسالي‌

-         تفاوت‌هاي‌ فرهنگي‌ و قومي‌ مرتبط‌ با روان‌پزشكي‌ بزرگسال‌، به­ويژه‌ در جامعة‌ ايران‌،

-         جنبه‌هاي‌ قانوني‌ و اخلاقي‌ در برخورد با بيماران‌ بزرگسال‌

-         آسيب‌شناسي‌ رواني،‌ و علامت­ها و‌ نشانه‌هاي‌ موجود در روان­پزشكي بزرگسال

-         دليريوم‌، دمانس‌، سندرم‌ اَمنستيك‌ و ديگر اختلال‌هاي‌ شناختي‌، و اختلال­هاي‌ رواني‌ مربوط‌ به‌ بيماري‌هاي‌ پزشكي‌ عمومي‌؛

-         اختلال‌هاي‌ روان‌پزشكي‌ ناشي‌ از مصرف‌ مواد، به‌ويژه‌ مواد افيوني‌؛

-         اختلال‌هاي‌ اضطرابي‌؛

-         اختلال‌­هاي‌ خلقي‌؛

-         اسكيزوفرنيا؛

-         ساير اختلال‌­هاي‌ روان‌پريشي‌؛

-         اختلال‌هاي‌ شبه‌جسمي‌، تجزيه‌اي‌، و نوراستني‌؛

-         اختلال‌هاي‌ سازگاري‌ و اختلال­هاي مربوط‌ به‌ استرس‌؛

-         اختلال‌هاي‌ شخصيت‌؛

-         اختلال‌هاي‌ رواني‌ـ جنسي‌ و اختلال­هاي هويت‌ جنسي‌؛

-         عوامل‌ روان‌شناختي‌ مؤثر بر بيماري­هاي‌ پزشكي‌؛

-         اختلال‌هاي‌ ساختگي (factitious)؛

-         اختلال‌هاي‌ خواب‌؛

-         اختلال‌هاي‌ تكانشي‌؛

-         اختلال­هاي‌ خوردن‌؛

-         ديگر مشكلات‌ نيازمندِ دخالت‌ روان‌پزشكي‌.

-         اهميت‌ كار در نظام چندرشته‌اي (multidisciplinary)، همكاري‌ و مشاوره‌ با متخصصان‌ ديگر رشته‌هاي‌ پزشكي‌، توان‌بخشي‌، و مددكاري‌ در فرايند تشخيص‌ و درمان‌ اختلال‌هاي‌ روان‌پزشكي‌ دورة‌ بزرگسالي‌

-         الكتروانسفالوگرافي و روش‌هاي‌ عمدة‌ تصويرنگاري‌ مغز،

-         اصول‌ روان داروشناسي‌، ا (psycho medication)

-         اصول‌ روان‌درماني‌

-         كاربرد تشنج­درماني الكتريكي‌ در بزرگسالان‌

-         هيپنوتيسم، بيوفيدبك‌، محروميت‌ از خواب‌، نور­درماني‌ و . .

-         موارد استفاده‌ از روان­جراحي‌ (psychosurgery) ا در اختلال‌هاي‌ روان‌پزشكي‌ بزرگسال‌

روان‌پزشكي‌ كودك و نوجوان

(Child and adolescent Psychiatry)

- جنبه­هاي مختلف بهنجار رشد و تكامل نوزادي، كودكي، و نوجواني؛

- سلامت روان و پيش­گيري؛

ـ ارزيابي جامع كودك و نوجوان؛

ـ اختلال­ها و مشكلات روان­پزشكي كودك و نوجوان؛

-روش­ها و اقدام­هاي مختلف درماني، اعم از غيرعضوي و عضوي. :

ـ تعريف نوزادي، كودكي و نوجواني

ـ كليات تاريخچة تحولات مربوط به روان­پزشكي كودك و نوجوان

ـ نظريه­هاي مختلف رشد (development)

ـ رهيافت­هاي نظري (theoretical approaches) مختلف زيست­شناختي، روان­پويايي، شناختي­ـ رفتاري، اجتماعي­ـ فرهنگي و خانوادگي.

- تغييرات زيست­شناختي در طول رشد ، با تأكيد ويژه بر تغييرات دستگاه عصبي مركزي (نوروآناتومي، نوروپاتولوژي، نوروبيوشيمي، متابوليك، اندوكرينولوژي، و . . .)

- تغييرات روان­شناختي در سير نمو (growth) و رشد، سازوكار­هاي كنار­آمدن (coping mechanisms)، و سازوكارهاي دفاعي.

ـ تغييرات و مراحل بلوغ (puberty) را در هر دو جنس

ـ ساختارهاي خانواده، و تعامل­هاي دروني و بروني آن  و نقش آن در آسيب­شناسي رواني كودك و نوجوان.

ـ تفاوت­هاي فرهنگي، اجتماعي و اقتصادي مرتبط با روان­پزشكي كودك و نوجوان

ـ جنبه­هاي قانوني و اخلاقيِ ويژة كودكان و نوجوانان،  كودك­آزاري،

ـ نيازهاي دوران كودكي و نوجواني

ـ اصول و روش­هاي مورداستفاده در ارزيابي كودكان و نوجوانان ؛ تفاوت­هاي ارزيابي آن با بزرگسالان ،ارزيابي جامع و دقيق كودكان و نوجوانان (ازجمله معاينة روان­پزشكي، جسماني و عصبي؛ بررسي پويايي­شناسي خانواده، و سير رشد و نمو)

ـ روش­هاي تشخيصي كمكي (ازجمله آزمون­هاي روان­شناختي و آزمايشگاهي) و روش­هاي تشخيصي خاص براي كودكان (ازجمله استفاده از بازي، نقاشي و . . .)

- روش­هاي عمدة تصويربرداري مغز كودكان و نوجوانان

ـ ارزيابي وضعيت خانواده و مسايل تربيتي، اقتصادي و اجتماعي آن

ـ سبب­شناسي، آسيب­شناسيِ رواني، همه­گيري­شناسي، علايم باليني، تشخيص­هاي افتراقي، درمان و پيش­آگهي اختلال­هاي دورة كودكي و نوجواني و تفاوت­هاي آن  با ديگر دوره­هاي رشد

·         اختلال­هاي اضطرابي (به­ويژه در ارتباط با خانواده و جنبه­هاي ويژة رشد)؛

·         اختلال­هاي خلقي (با توجه خاص به ويژگي­هاي دوران خردسالي)؛

·         عقب­ماندگي ذهني؛

·         ­اختلال نقص توجه­ـ بيش فعالي ((attention deficit-hyperactivity disorder؛

·         اختلال سلوك (conduct disorder) و اختلال لج­بازيِ مقابله­اي (oppositional defiant disorder)؛

·         اختلال فراگيرِ رشد (pervasive developmental disorder)؛

·         اسكيزوفرنيايِ كودكان و ديگر اختلال­هاي روان­پريشي؛

·         ­اختلال­هاي رواني­ـ جنسي؛

·         اختلال­هاي شبه­جسمي؛

·         ­اختلال­هاي سازگاري (adjustment disorders)؛

·         اختلال­هاي روان­پزشكي ناشي از مصرف مواد؛

·         ­ اختلال­هاي تيك؛

·         ­ اختلال­هاي يادگيري؛

·         ­ اختلال­هاي ارتباط (communication disorders)؛

·         ­ اختلال­هاي دفع؛

·         ­ اختلال­هاي خوردن؛

·         ­ اختلال مهارت­هاي حركتي؛

·         اختلال­هاي روان­پزشكي ناشي از بيماري­هاي پزشكي عمومي (general medical conditions)؛­ـ

·         كودك­آزاري؛

·         ­ديگر اختلال­هاي روان­پزشكي كودك و نوجوان.

ـ ابعاد روان­شناختي و روان­پزشكي بيماري­هاي جسمانيِ مزمن و ناتوان­كننده، درمانِ روان­پزشكيِ غير­دارويي و دارويي

ـ اصول عمومي روان­داروشناسي (مانند فارماكوكينتيك، فارماكوديناميك، تداخل دارويي، عوارض و . . .) در كودكان و نوجوانان

ـ با عوارض رواني داروهاي پر­مصرف در كودكان و نوجوانان، و نيز تداخل اثر آن­ها با داروهاي روان­پزشكي

ـ كاربردِ درست تشنج­درمانيِ الكتريكي (Electroconvulsive Therapy: ECT) در دورة كودكي و نوجواني

ـ دخالت­هاي درمانيِ عضوي و غيرعضوي، روان­درماني انفرادي، درمان­هاي شناختي­ـ رفتاري، مشاوره، گروه­درماني، خانواده­درماني، به­كارگيري شبكه­هاي حمايت اجتماعي

 

 

 

 

 

8­ـ